Tensionet midis Uashingtonit dhe Teheranit kanë arritur në një pikë kritike, teksa Presidenti Donald Trump ka paralajmëruar të mërkurën udhëheqjen iraniane se “koha po mbaron” për programin e tyre bërthamor.

Ky paralajmërim nuk është thjesht retorikë. Ai shoqërohet nga një lëvizje masive e trupave dhe mjeteve luftarake amerikane drejt Gjirit Persik, duke krijuar një rrethim strategjik që analistët e cilësojnë si më të rëndin e viteve të fundit.

Trump e ka cilësuar forcën detare që po drejtohet drejt rajonit si një “Armatë masive”, e udhëhequr nga aeroplanmbajtësja USS Abraham Lincoln. Sipas të dhënave të inteligjencës dhe monitorimit nga BBC Verify, prania amerikane është forcuar me avionë luftarakë në Jordani, sisteme mbrojtjeje në Katar dhe anije luftarake në Bahrein.

Presidenti amerikan theksoi se kjo forcë është e gatshme të përmbushë misionin e saj me “shpejtësi dhe dhunë” nëse dështojnë negociatat. Por, nga ana tjetër, edhe Irani është përgjigjur me një gjuhë po aq sfiduese. Ministri i Jashtëm, Abbas Araghchi, deklaroi se ushtria iraniane është “me gishtat në këmbëz”, e gatshme për të mbrojtur territorin nga çdo agresion.

Teherani vazhdon të insistojë se programi i tij bërthamor është për qëllime paqësore, duke mohuar synimet për prodhimin e armëve të shkatërrimit në masë. Përveç kërcënimit ushtarak, Irani po përballet me një krizë të thellë legjitimiteti.

Protestat e shkaktuara nga kolapsi i monedhës janë shtypur me dhunë të pashembullt. Raportet nga organizatat e të drejtave të njeriut, si HRANA dhe IHR, sugjerojnë shifra alarmante të viktimave, që lëvizin nga 6.300 deri në 25.000 të vdekur.

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, vuri në dukje se regjimi është “më i dobët se kurrë”, pasi nuk ka zgjidhje për krizën e rëndë ekonomike. Ndonëse Trump ka lënë të kuptohet se preferon një marrëveshje të re që do të ndalonte plotësisht pasurimin e uraniumit, ai ka kujtuar sulmet e qershorit të kaluar mbi objektet bërthamore në Fordo dhe Natanz si një paralajmërim për atë që mund të vijë.

Kryetari i parlamentit iranian, Ghalibaf, u shpreh se Teherani është gati për bisedime “të vërteta”, por e akuzoi SHBA-në për përpjekje për imponim vullneti. Me asetet ushtarake që shtohen çdo ditë në rajon, po mbyllet me shpejtësi dritarja për diplomaci, duke e lënë fatin e marrëveshjes bërthamore në dorë të lëvizjeve të ardhshme taktike në fushëbetejën e Gjirit Persik.

Kallas i kërkon SHBA-së të mos bombardojë Iranin: Rajoni s’ka nevojë për një luftë të re

Shefja e politikës së jashtme të Bashkimit Evropian, Kaja Kallas, i ka bërë thirrje Shteteve të Bashkuara të përmbahen nga sulmet ndaj Iranit, pas akuzave të Ministrit të Jashtëm të Teheranit se blloku evropian po “ndez flakët” e një “lufte totale” dhe pasi listoi Trupën e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) si një grup terrorist.

“Kur bëhet fjalë për sulme, atëherë mendoj se rajoni nuk ka nevojë për një luftë të re,” u shpreh Kallas për gazetarët pas një takimi të ministrave të BE-së në Bruksel të enjten.

Ajo shtoi se vendosja e IRGC-së në listën e zezë – një njësi ushtarake elitare që i përgjigjet drejtpërdrejt Udhëheqësit Suprem Ali Khamenei – do të ushtronte “më shumë presion” mbi regjimin islamik, pas shtypjes brutale të protestave këtë muaj, të cilat disa vlerësojnë se kanë shkaktuar vdekjen e dhjetëra mijëra njerëzve.

Komentet e Kallas erdhën pasi Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, dënoi vendimin e BE-së për të listuar IRGC-në si një “marifet PR” që synonte të maskonte “rënien e rëndë” të bllokut.

“Disa vende po përpiqen aktualisht të shmangin shpërthimin e një lufte të përgjithshme në rajonin tonë,” shkroi Araghchi në mediat sociale. “Asnjëra prej tyre nuk është evropiane. Në vend të kësaj, Evropa është e zënë duke i ndezur flakët.”

Ai paralajmëroi gjithashtu se një “luftë e përgjithshme” kundër Iranit, një nga prodhuesit më të mëdhenj të naftës në botë, do të ishte “thellësisht dëmtuese” për BE-në, duke shkaktuar rritje të çmimeve të energjisë. Araghchi do të udhëtojë për në Ankara të premten për bisedime me homologun turk mbi krizën në rritje.

Ndërkohë, Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, paralajmëroi të mërkurën se një “armadë masive” po shkon drejt Iranit dhe se “sulmi i ardhshëm” i Uashingtonit do të ishte “shumë më i keq” se bombardimi amerikan ndaj objekteve bërthamore dhe ushtarake të Iranit në qershor të vitit të kaluar.

“Ashtu si me Venezuelën, SHBA-të janë të gatshme dhe të afta të përmbushin me shpejtësi misionin e tyre, me shpejtësi dhe dhunë, nëse është e nevojshme,” shkroi Trump në platformën e tij Truth Social.

CNN raportoi herët të enjten se Trump po shqyrton “një sulm të ri të madh” ndaj udhëheqësve, institucioneve qeveritare dhe centraleve bërthamore të Iranit, duke cituar zyrtarë të paidentifikuar. Sipas raportit, ai ende nuk ka marrë një vendim përfundimtar për nisjen e sulmit.