Pse gruaja shqiptare ecte pas burrit?

Në shoqërinë tradicionale shqiptare, veçanërisht në segmentet rurale të saj, gjatë rrugëtimit, vajza ose gruaja e shtëpisë nuk duhej të ecte para babait, dajës, xhaxhait, vëllait, apo bashkëshortit.

Pra, asnjëherë vajza ose gruaja nuk mund të ecte para burrave.

Në paragrafin 14 te Kanuni i Dibrës, theksohet prerazi:

“Nuset e gratë e shpisë, kudo me shkue, duhet me pasë nji burrë përpara. Vetëm mrena katundit ato mund të përcillen prej një djali të ri që nuk është në moshë të armëve”.

Detyrimi për t’i lënë gjithmonë gratë prapa burrave ndër shqiptarët është interpretuar si dëshmi simbolike e shpërfilljes deri në përçmim ndaj vajzave e grave.

Por, përtej një interpretim të tillë, ecja e gruas gjithnjë prapa, e shndërronte atë në një mburojë natyrore, shumë të sigurt për bashkëshortin ose çdo burrë të fisit të saj ose të bashkëshortit që i printe në rrugët plot rreziqeve të krahinave fshatare.

Gruaja nuk mund të vritej në mënyrë të qëllimshme dhe për rrjedhojë, edhe burri që i printe asaj nuk mund të vritej prapa krahëve.

Në paragrafët 2945, 2946 dhe 2947 te Kanuni i Skëndërbegut theksohet prerazi:

“Për gjak burri vret burrë… gruaja nuk vritet as për gja k gruaje. Pushka asht për burra. Burri nuk kapet me gra, gruaja është e paprekshme… kush vret grua koritet…”

Në studimet për shoqërinë tradicionale shqiptare pothuajse asnjëherë nuk është argumentuar misioni fisnik i këtij statusi të nënrenditur të vajzave e grave në krahasim me atë të burrave përgjatë rrugëtimeve, sidomos në rajonet me shkallë më të lartë rrezikshmërie.

/Zyhdi Dervishi – “Lente të ndërveprimit simbolik”/

Related Posts

Qeveria njoftoi reformën e pensioneve, 75 mijë pensionistë nuk përfitojnë kompensim këtë vit

Shumë pensionistë janë surprizuar këtë janar, teksa pensioni i tyre nuk kishte pësuar ndryshim, edhe pse qeveria njoftoi se 2026 është viti i reformës së pensioneve. Institucionet…

“Tërmetet në tru” që mund të ndryshojnë atë që dimë për skizofreninë

“Trumbjet e trurit” janë ndërprerje të papritura në lidhjen e rrjetit të trurit, të cilat ndodhin shumë më shpesh tek njerëzit me psikozë sesa tek individët e…

Mark Zuckerberg parashikon fundin e telefonave inteligjentë, ja pse

Që nga lançimi i iPhone në vitin 2007, telefonat inteligjentë janë bërë pika qendrore e jetës sonë të përditshme. Ata tani janë mjete të domosdoshme, që shihen…

Bletët mund të mbajnë sekretin e komunikimit me alienët

Meqenëse bletët i kuptojnë konceptet themelore matematikore, matematika mund të përdoret si gjuhë komunikimi me alienët, argumentojnë studiuesit. Sipas një eksperimenti të ri mendor të paraqitur nga…

Fundi i mundshëm i Kadyrov-ëve: “Kasapi i Groznit” në gjendje kritike, edhe djali trashëgimtar mes jetës dhe vd*kjes

Epoka e përgjakshme e familjes Kadyrov në Çeçeni mund të jetë duke shkuar drejt fundit. Ramzan Kadyrov, 49 vjeç, lideri autoritar i republikës çeçene dhe një nga…

Makina përpIaset me furgonin në Milot: 5 të pl*gosur, 3 prej tyre në gjendje të rëndë

Një aksident i rëndë rrugor ka ndodhur gjatë pasdites së sotme në aksin Lezhë-Laç, në afërsi të urës së Milotit. Përplasja e fortë mes një autoveture dhe…