Përballja me humbjen e të dashurve është një nga momentet më të rënda të jetës. Por, në Shqipëri, dhimbja shpesh zgjatet për shkak të mungesës së përkujdesjes institucionale dhe vendndodhjes së varrezave. Për të përkujtuar e vizituar vendet ku prehen të ndjerët, familjarët duhet të planifikojnë shpesh një ditë të tërë: mes trafikut, rrugëve të këqija, larg qendrave të banuara dhe, në fund, përballen me kushtet skandaloze të vetë varrezave.

Pikërisht këtë problematikë ka dashur të theksojë një bashkatdhetar ynë, i cili ka sjellë një dëshmi nga Gjermania, duke treguar se si trajtohet kjo çështje në zemër të Europës.

Në qytetin industrial të Marlit, pranë Dortmundit, ndjekësi ynë i ka bërë përshtypje diçka krejtësisht e ndryshme: Në vend që të ndodhen larg, varrezat gjenden mu në qendër të qytetit dhe funksionojnë si një park publik.

Në video, pastërtia, rregullsia dhe qetësia për të cilat shquhet Gjermania janë të qarta. Sapo hyn, mendon se je në një park të bukur, por në fakt zbulon se është një varrezë, e kuruar me përpikëri. Kjo ndryshon rrënjësisht nga situata në vendin tonë, ku varrezat shihen si vende që duhet të zhvendosen sa më larg, duke e bërë vizitën një sakrificë logjistike.

Kjo diferencë nuk është vetëm çështje vendndodhjeje, por tregon një filozofi tjetër shoqërore, shprehet bashkatdhetari. Në Gjermani, varrezat mirëmbahen vazhdimisht nga persona të dedikuar, duke shfaqur respekt maksimal ndaj kujtimit të tyre. Njerëzit zgjedhin t’i kenë të dashurit pranë, jo vetëm në shpirt, por edhe fizikisht, duke i kthyer këto hapësira në pjesë integrale, të respektuara, të jetës urbane.

Pra, në Europën Perëndimore, varrezat nuk janë një “hall” që duhet shmangur dhe lënë në harresë. Përkundrazi, ato integrohen si pjesë e qytetit dhe kujtesës kolektive. Ndërsa në Shqipëri, ky aspekt shikohet si një barrë e shtuar logjistike dhe financiare, duke e bërë dhimbjen e ndarjes edhe më të rëndë.