Ka nceri i apendiksit është një gjendje që deri para pak kohësh ishte aq e rrallë, saqë shumica e njerëzve, madje edhe mjekëve, kurrë nuk e merrnin parasysh. Ka nceri i apendiksit (zorrës së verbër), po diagnostikohet gjithnjë e më shpesh dhe po prek një numër në rritje të njerëzve në të 30-at, 40-at, madje edhe më të rinj.

Ky ndryshim i ka habitur shumë ekspertë dhe i ka lënë në kërkim të përgjigjeve. Apendiksi është një qese e vogël në formë gishti e bashkangjitur me zorrën e trashë. Më pak e ditur është se në apendiks mund të zhvillohet ka ncer, zakonisht pa dhënë asnjë shenjë paralajmëruese.

Një studim i ri i publikuar në revistën “Annals of Internal Medicine” ka treguar se numri i rasteve me ka ncer të apendiksit është rritur ndjeshëm tek njerëzit e lindur pas viteve 1970. Në fakt, incidenca është trefishuar madje katërfishuar te gjeneratat e reja, krahasuar me ata të lindur në vitet 1940.

Edhe pse shifrat absolute mbeten të ulëta (ka nceri i apendiksit prek vetëm disa persona në një milion çdo vit), rritja e shpejtë është tronditëse. Më shqetësues është fakti se rreth një në tre raste tashmë shfaqet te të rriturit nën moshën 50 vjeç, përqindje shumë më e lartë sesa në lloje të tjera të k ancerit gastrointestinal.

Askush nuk e di me siguri, por një nga të dyshuarit kryesorë është ndryshimi i madh në stilin e jetesës dhe mjedisin gjatë dekadave të fundit. Obeziteti është rritur ndjeshëm që nga vitet 1970, dhe pesha e tepërt është faktor i njohur rreziku për shumë lloje k nceri, përfshirë ata të sistemit tretës. Ushqyerja është zhvendosur drejt ushqimeve të përpunuara, pijeve të ëmbëlsuara dhe mishit të kuq ose të përpunuar, të gjitha të lidhura me rritjen e rrezikut për ka ncer në pjesë të tjera të zorrëve. Aktiviteti fizik është ulur, ndërsa gjithnjë e më shumë njerëz kalojnë orë të gjata ulur në tavolina apo para ekraneve. Një tjetër mundësi është ekspozimi ndaj faktorëve të rinj mjedisorë që gjeneratat e mëparshme nuk i kanë përjetuar: industrializimi i prodhimit të ushqimit, përdorimi masiv i plastikës dhe kimikateve, si dhe ndryshimet në cilësinë e ujit mund të luajnë një rol. Megjithatë provat ende janë në faza të hershme.

Ndryshe nga ka nceri i zorrës së trashë, i cili ndonjëherë mund të zbulohet herët përmes kolonoskopisë, ka nceri i apendiksit shpesh kalon pa u vënë re. Simptomat, nëse shfaqen, janë të paqarta dhe shpesh të lehta për t’u neglizhuar si dhimbje të lehta abdominale, fryrje apo ndryshime në zakonet e jashtëqitjes, simptoma të zakonshme edhe për gjendje beninje. Si rezultat, shumica e rasteve zbulohen vetëm pas operacionit të dyshuar për apendicit, kur shpesh është shumë vonë për ndërhyrje të hershme.