Ovidio Marras: Bariu që mundi korporatat dhe shpëtoi bregdetin e Sardenjës
Ovidio Marras (1930–2024) ishte një bari sardenjas dhe mbrojtës i mjedisit, i cili u kthye në një simbol ndërkombëtar të rezistencës qytetare pasi mundi i vetëm korporatat e fuqishme të pasurive të paluajtshme për të mbrojtur tokën e tij. I njohur si një “Davit kundër Goliantit” i kohëve moderne, ai refuzoi oferta miliona euroshe për të mbajtur një nga vijat bregdetare më të virgjra të Sardenjës të lirë nga komercializimi masiv.
Beteja e Capo Malfatano
Në fillim të viteve 2000, një konsorcium i fuqishëm investitorësh nën emrin Sitas (i mbështetur nga emra të njohur si Benetton, Toti dhe Monte dei Paschi di Siena) nisi një projekt prej 150 milionë eurosh. Ata planifikonin të ndërtonin një mega-resort luksoz që shtrihej në 700 hektarë në Capo Malfatano, me hotele, mbi 30 vila private dhe një fushë golfi.
Projekti prekte drejtpërdrejt tokat e paraardhësve dhe shtigjet tradicionale të dhenve që përdorte Marras. Pavarësisht se iu ofruan deri në 12 milionë euro për të shitur pronën, Marras refuzoi med vendosmëri, duke deklaruar: “Toka u përket paraardhësve të mi dhe nuk mund të blihet.”
Fitorja historike ligjore
I mbështetur nga organizata mjedisore Italia Nostra, Marras nisi një betejë ligjore për uzurpimin e rrugëve dhe shtigjeve të tij private të kalimit. Saga ligjore zgjati gati dy dekada, duke kaluar nga gjykatat lokale e deri në Gjykatën e Lartë të Kasacionit në Itali.
* Vendimi: Gjykatat vendosën vazhdimisht në favor të tij, duke njohur të drejtën e tij për të ruajtur tokën.
* Pasojat: Bllokada ligjore ndaloi ndërtimin, duke e detyruar kompaninë Sitas të falimentonte në vitin 2018. Strukturat prej betoni u braktisën, duke shpëtuar ekosistemin natyror të Capo Malfatano dhe plazhin e famshëm aty pranë, Tuerredda.
Vdekja dhe trashëgimia kinematografike
Ovidio Marras ndërroi jetë më 6 janar 2024, në moshën 93-vjeçare. Jetëgjatësia e tij e mbushur me qëndresë la një gjurmë të madhe kulturore:
* Filmi: Historia e jetës së tij frymëzoi filmin e njohur italian “La vita va così” (me regji të Riccardo Milani), i cili u shfaq premierë në Festivalin e Filmit në Romë.
* Subjekti: Në film, protagonisti (i riemëruar si Efisio Mulas) interpretohet nga Giuseppe Ignazio Loi, përkrah një kasti të njohur aktorësh si Virginia Raffaele dhe Diego Abatantuono.
Ku është Ovidio shqiptar?
Me të njëjtat dilema dhe projekte të mëdha zhvillimi në zona ku natyra nuk i ka vendosur asnjë kufi bukurisë po përballet ashpër edhe Shqipëria e viteve të fundit. Bregdetet e virgjra, liqenet dhe parqet kombëtare po shndërrohen çdo ditë në kantiere ndërtimi për resorte luksoze dhe investime strategjike, ku interesi i korporatave shpesh peshon më shumë se trashëgimia mjedisore.
Megjithatë, ironia qëndron tek kontrasti. Ndonëse jemi një vend heroizmash të mëdha që kanë rrojtur ndër shekuj nëpër libra historie, toka jonë nuk ka nxjerrë ende heroin e radhës që t’i përshtatet armikut të kohës. Ndryshe nga bariu sardenjas që mbrojti shtigjet e dhenve para miliona eurove, peizazhet tona më përrallore po dorëzohen pa zhurmë, në pritje të një qëndrese qytetare që ende nuk po duket në horizont.
