Eksperimenti laboratorik u krye tek minjtë që vuanin nga dy lloje kanceri, melanoma (kanceri i lëkurës) dhe karcinoma orale (kanceri i gojës). Ata i ekspozuan këto kafshë ndaj një diete të pasur me acid palmitik, një lloj yndyre e ngopur që gjendet me shumicë te vaji i palmës dhe te ushqimet e shumë të përpunuara si biskotat industriale, ushqimet e gatshme dhe snack-et.
Zbulimi kryesor i studimit nuk ishte thjesht se kjo yndyrë favorizonte metastazat, por fakti se ajo linte një “kujtesë të përhershme” në qelizat tumorale.
Zbulimet kryesore të eksperimentit:
* Riprogramimi Epigjenetik: Acidi palmitik nuk e ndryshon strukturën bazë të ADN-së (nuk shkakton mutacione), por ndryshon mënyrën se si gjenet shprehen. Ai ndryshon strukturën e kromatinës dhe modifikon histonet, duke e detyruar qelizën tumorale të kalojë në një regjim shumë agresiv dhe lëvizës.
* Kujtesa afatgjatë e qelizave: Kur studiuesit e hoqën acidin palmitik nga dieta e miqve dhe i kthyen ata në një dietë normale, qelizat tumorale nuk u kthyen në gjendjen e mëparshme. Ato mbetën po aq agresive dhe gati për t’u shpërndarë në organe të tjera, edhe muaj pas largimit të yndyrës.
* Trashëgimia gjatë ndarjes qelizore: Kur këto qeliza të riprogramuara u transplantuan te miq të tjerë që nuk kishin konsumuar kurrë vaj palme, sjellja agresive metastatike mbeti intakte. Kjo tregon se çdo qelizë “bijë” e trashëgonte këtë programim agresiv nga qeliza mëmë, pavarësisht mjedisit të ri pa yndyrë.
* Ndërtimi i rrjetit nervor: Në nivel biologjik, u vu re se acidi palmitik aktivizonte qelizat e quajtura “Schwann” brenda tumorit, duke ndihmuar në ndërtimin e një rrjeti nervor që mbështet ushqyerjen dhe rritjen e vetë tumorit.
* Krahasimi me vajin e ullirit: Studiuesit testuan në të njëjtën mënyrë edhe acidin oleik (yndyrën kryesore që gjendet te vaji i ullirit). Rezultati tregoi se vaji i ullirit nuk shkaktoi asnjë lloj riprogramimi epigjenetik dhe nuk rriti agresivitetin e qelizave tumorale.
Çfarë do të thotë kjo për njerëzit? (Kujdesi në shpjegim)
Autorët e studimit bëjnë thirrje për kujdes dhe realizëm në leximin e këtyre të dhënave:
1. Mungesa e të dhënave klinike: Studimi është kryer tërësisht mbi modele shtazore (miq). Nuk ka ende të dhëna klinike të konfirmuara te njerëzit, ndaj nuk mund të thuhet me siguri absolute se një konsum i izoluar produktesh industriale shkakton metastaza te njeriu.
2. Rreziku vjen nga ekspozimi kronik: Problemi i vërtetë, sipas shkencëtarëve, qëndron te konsumi kronik dhe në doza të larta. Bëhet fjalë për sasinë e madhe të acidit palmitik që futet në organizëm çdo ditë në mënyrë të përsëritur përmes ushqimeve industriale të gatshme.
3. Ndikimi te pacientët ekzistues: Studimi sugjeron se nëse në një organizëm ka raste të qelizave tumorale ekzistuese, një dietë e pasur me këtë lloj yndyre mund të funksionojë si një “tatuazh” permanent, duke i kthyer ato qeliza në metastatike, efekt i cili mbetet aktiv edhe pasi personi vendos të ndryshojë regjimin ushqimor.
Ky studim nuk synon të krijojë panik mbi konsumin e izoluar të një produkti, por të tërheqë vëmendjen ndaj rreziqeve të fshehura të ushqimeve të ultra-procesuara në dietën tonë të përditshme. Zbulimi i këtij mekanizmi epigjenetik dëshmon se stili i ushqyerjes mund të lërë gjurmë shumë më të profunda dhe afatgjata në organizëm sesa mendonim, duke funksionuar si një faktor kyç në ecurinë e sëmundjeve onkologjike. Edhe pse të dhënat janë ende në nivel laboratorik, ato përforcojnë nevojën për politika më të rrepta ndaj përdorimit masiv të vajit të palmës në industrinë ushqimore dhe nxitjen e alternativave më të shëndetshme, siç është vaji i ullirit.
